GUATR HASTALIĞI

Tiroid bezi, boynun ön kısmında, gırtlağın hemen altında yer alan ve kelebeğe benzeyen bir organdır. Salgıladığı hormonlar sayesinde vücudun metabolizma hızını, enerji kullanımını, kalp ritmini ve vücut ısısını düzenler. Tiroid bezinin herhangi bir nedenle normal boyutlarının üzerinde büyümesine guatr adı verilir.

Guatr Neden Oluşur?

Guatrın en sık nedeni, tiroid hormonunun yapımında kullanılan iyotun yetersiz alınmasıdır. Bunun yanı sıra Hashimoto tiroiditi ve Graves hastalığı gibi otoimmün hastalıklar, tiroid bezinde gelişen nodüller, ailesel yatkınlık, gebelik ve bazı ilaçlar da tiroid bezinin büyümesine yol açabilir. Guatr; tiroid bezinin bütün olarak büyüdüğü diffüz guatr ve bez içinde bir ya da birden fazla yumrunun bulunduğu nodüler guatr olarak sınıflandırılır.

Guatr Belirtileri Nelerdir?

Küçük guatrlar çoğu zaman belirti vermez ve rutin muayene ya da görüntüleme sırasında fark edilir. Büyüme ilerledikçe boyunun ön kısmında gözle görülen şişlik, boyunda dolgunluk ve baskı hissi, yutkunma güçlüğü, ses kısıklığı ve özellikle sırt üstü yatarken nefes darlığı görülebilir. Tiroid bezinin fazla ya da az çalışmasına bağlı olarak çarpıntı, kilo değişiklikleri, halsizlik, sıcağa veya soğuğa tahammülsüzlük gibi hormonal belirtiler de eşlik edebilir.

Guatr Tanısı Nasıl Konur?

Tanıda fizik muayenenin ardından kanda tiroid hormonları (TSH, serbest T3, serbest T4) ölçülür. Tiroid ultrasonografisi ile bezin boyutu ve nodül varlığı değerlendirilir. Gerekli görülen durumlarda tiroid sintigrafisi, şüpheli nodüllerden ince iğne aspirasyon biyopsisi ve göğüs içine uzanan büyük guatrlarda bilgisayarlı tomografi gibi ek tetkikler yapılır.

Guatr Tedavisi

Tedavi; guatrın nedenine, büyüklüğüne, hormon düzeylerine ve hastanın şikâyetlerine göre planlanır. Belirti vermeyen ve hormon düzeyleri normal olan küçük guatrlarda düzenli kontrol yeterli olabilir. Hormon dengesizliği olan hastalarda ilaç tedavisi uygulanır.

Cerrahi tedavi; nefes borusuna veya yemek borusuna bası yaparak yutma ve solunum şikâyetlerine yol açan, göğüs boşluğuna uzanan, kozmetik olarak rahatsızlık veren, ilaç tedavisine yanıt vermeyen ya da kanser şüphesi taşıyan guatrlarda önerilir. Ameliyatta tiroid bezinin bir lobu (lobektomi) veya tamamı (total tiroidektomi) çıkarılır. Tiroid bezinin tamamının alındığı durumlarda hasta, hayat boyu uygun dozda tiroid hormonu ilacı kullanır.